شرکت خودروسازی مزدا به تازگی تولید 50 میلیونومین خودرو تاریخ خود را در خاک ژاپن جشن گرفت و به همین مناسبت در این گزارش قصد داریم به تاریخچه حضور محصولات این شرکت ژاپنی، که نام آن از اهورا مزدا خدای زرتشتیان گرفته شده است، در بازار کشورمان بپردازیم؛ حضوری که در مقاطع مختلف تحت الشعاع تحریم‌ها علیه ایران قرار گرفت و حال نیز پس از خروج امریکا از برجام و از سر گیری تحریم‎ها که خروج پژو-سیتروئن را نیز در پی داشت، زمزمه های حضور محصولات جدید مزدا در بازار ایران در هاله‎ای از ابهام به سر می‎برد.

شرکت مزدا در ابتدا به عنوان تولیدکننده ابزار و ماشین آلات در سال 1920 میلادی تاسیس شد و پس از گذشت یک دهه رو به تولید خودروهای سه چرخ در سال 1931 میلادی آورد. مزدا در جنگ جهانی دوم خدمات زیادی به ارتش ژاپن کرد و پس از آن در سال 1960 میلادی نخستین خودرو چهار چرخ این شرکت با نام مزدا 360 وارد بازار شد. حال این شرکت خودروسازی پس از گذشت 86 سال و 7 ماه از تولید نخستین خودرو سه چرخ تاریخ خود، موفق به ثبت رکورد 50 میلیون خودرو تنها در خاک ژاپن شده است.

بی شک با شنیدن نام مزدا در ایران، اذهان به سمت گروه خودروسازی بهمن می رود که از سال 1338 شمسی نخستین بار قرارداد همکاری با مزدا را در ایران نهایی کرد و پس از آن محصولات متنوعی از مزدا را در ایران به تولید رساند.

گروه بهمن در سال 1331 شمسی تاسیس شد و از سال 1338 رو به مونتاژ وانت‎های سه چرخ مزدا با ظرفیت 200 کیلوگرم آورد. این شرکت خودروسازی و محصولات مزدا نقش به سزایی در سازندگی ایران در اوایل انقلاب داشته‎اند، چرا که وانت‎های مزدا 1000 و مزدا 1600 از سال 1350 وارد خط تولید گروه بهمن شد و به بسیاری از نیازهای مردم و ارگان‎ها در جهت حمل بار پاسخ داد و حتی در این دوره نام شرکت به «ایران وانت» تغییر کرد.  همچنین همزمان با تولید وانت مزدا در ایران، خودروهای سواری همچون مزدا 929 کوپه نیز که بسیار پرطرفدار بودند به ایران وارد می‎شد.

در دهه 60 شرکت بهمن به مونتاژ وانت مزدا 1800 پرداخت و در سال 1372 پس از واگذاری سهام این شرکت به بخش خصوصی در پی تنوع‌بخشی در تولید محصولات، نخستین نمونه‌های مزدا 323 در ایران به مونتاژ رسید. این سدان دوست داشتی برای ایرانیان، از سال 1378 با نام‎های 323F  و 323SL به تولید رسید. پس از آن بود که این سدان محبوب مزدا در ایران با عرضه در نسخه 323FL  تا سال 1386 در پنج تیپ و با موتور 1600 سی‌سی توانست فروش خود را گسترش دهد.

از آخرین خودروهای مزدا در ایران می‎توان به خودرو هاچ‎بک مزدا 2 و مزدا 3 اشاره کرد. تولید مزدا 2 از سال 1390 در ایران آغاز شد و خیلی زود در سال 93 به پایان رسید. پس از آن تنها خودرو مزدا 3 با موتور 2000 سی سی را از این شرکت ژاپنی در چهار تیپ در ایران مونتاژ شد و هنوز نیز به تولید می رسد.

جالب است بدانید مزدا، که سمج‎ترین خودروساز در زمینه تداوم تولید پیشرانه‎های وانکل تا سال 2007 شناخته می شود، در بازار امریکا در سال 2017 میلادی کاهش فروش 3 درصدی را تجربه و تنها 289 هزار و 470 دستگاه خودرو به فروش رسانده است.

حال اما تا قبل از خروج امریکا از برجام و به دنبال آن خداحافطی پژو-سیتروئن با ایران، صحبت‎هایی حاکی از تولید نسل جدید مزدا 3 و همچنین خودرو  کراس اور  CX-5 توسط گروه بهمن مطرح بود که باید دید با اتفاقات اخیر چه سرانجامی در انتظار حضور محصولات مزدا در ایران است.